Verslaving

Beschrijving

Wat is verslaving?

Iemand die verslaafd is, kan iets níet laten. Zelfs als het heel slecht is voor hem of haar. Dat kan drank zijn of drugs, maar ook bijvoorbeeld gokken, sekswebsites of een computerspel.

Het ding waaraan hij verslaafd is, is het belangrijkste in zijn leven. Hij is er emotioneel en soms ook lichamelijk van afhankelijk. Hij vergeet daardoor vaak zijn familie en zijn werk. Als hij stopt, voelt hij zich ziek of depressief. Dit zijn ontwenningsverschijnselen.

Mensen kunnen verslaafd raken aan:

• Drank, drugs of medicijnen (zoals heroïne, cocaïne, marihuana, amfetaminen, alcohol, slaap- en kalmerende middelen of sigaretten).
• Andere dingen die een goed gevoel kunnen geven (zoals gokken, sekssites bekijken, sporten, vermageren, eten, werken of winkelen).

Een verslaving maak veel kapot:

• Drugs zijn ongezond voor lichaam en geest.
• Bijna elke verslaving geeft problemen met vrienden, gezin en werk.
• Een verslaafde kan hoge schulden krijgen.

Een verslaving begint onschuldig. Het gebruik is prettig en niet gevaarlijk. Dit kan langzaam of plotseling veranderen in een verslaving.

Verslavingen die veel voorkomen, zijn alcoholverslaving, roken (tabakverslaving), medicijnverslaving, drugsverslaving en gokverslaving.

Verschijnselen

Hoe herkent u verslaving?

Verslaving kan twee verschillende problemen veroorzaken. De eerste is lichamelijke afhankelijkheid. Lichamelijke afhankelijkheid is een probleem bij vrijwel alle soorten drugs en medicijnen.

• De verslaafde krijgt lichamelijke ontwenningsverschijnselen als hij stopt met gebruiken
• Hij heeft steeds meer van een middel nodig om hetzelfde effect te krijgen (gewenning).

Het tweede probleem is emotionele afhankelijkheid. Dit is bij vrijwel alle soorten verslaving een groot probleem.

• De verslaafde denkt de hele tijd aan zijn verslavende gewoonte, en bijna nergens anders aan.
• Hij heeft de hele tijd het gevoel dat hij het gebruik nodig heeft.
• Hij is depressief wanneer hij niet gebruikt.
• Hij verliest zijn interesse in zijn werk, familie en hobby's. Hij raakt zijn vrienden en het respect van zijn omgeving kwijt. Dit interesseert hem bovendien steeds minder.

Bij verslaving komt een stofje in de hersenen vrij dat een kick geeft. Het maakt niet uit wat voor verslaving het is. Als een gokverslaafde stopt, krijgt hij ook echte ontwenningsverschijnselen. Zijn lichaam mist immers het stofje dat zo'n fijn gevoel geeft.

Niet iedereen die experimenteert met drugs, alcohol en roken raakt verslaafd. Of iemand verslaafd raakt, hangt af van het karakter van die persoon. En van omstandigheden zoals een depressie, of vrienden die ook verslaafd zijn. Ook komen in sommige families meer verslavingen voor dan in andere.

Er is heel veel wilskracht en discipline nodig om te stoppen met een verslaving. Vooral op de lange termijn. Mensen die ooit verslaafd waren, moeten de rest van hun leven 'nee' zeggen tegen hun oude gebruik. Met één sigaret, glas alcohol of gok kan een ex-verslaafde na jaren weer terugvallen in zijn oude verslaving.

Behandeling

Behandeling van verslaving

Er zijn verschillende soorten verslavingszorg. Welke u nodig hebt, hangt af van de ernst van uw verslaving.

Uw huisarts, psycholoog of het maatschappelijk werk kunnen u helpen bij een lichte verslaving. Ze kunnen u ook doorverwijzen als u meer hulp nodig hebt.

Ambulante verslavingszorg is geschikt voor zwaardere verslavingen: alcohol, drugs, gokken en medicijnen. U gaat hierbij niet naar een kliniek, maar uw hulpverlener komt bij u thuis. U kunt gedragstherapie en andere trainingen krijgen. U krijgt hulp met uw uitkering, wonen, werk, opleiding en bij het verbeteren van uw sociale vaardigheden.
Uw huisarts kan u aanmelden voor ambulante verslavingszorg. U kunt dat ook zelf doen. Of de politie of rechter kan u aanmelden. Dat laatste gebeurt bijvoorbeeld na veel boetes voor rijden onder invloed.

Mensen met een zware verslaving kunnen naar een speciale kliniek. U moet daar enkele weken tot maanden blijven. Deeltijdbehandeling is ook mogelijk (een paar dagdelen per week). Een ontenningskliniek heeft verschillende soorten behandelingen:

• een ontwenningskuur van drie weken;
• een korte gedragstherapie van drie maanden;
• een groepstherapie met andere verslaafden van zes tot negen maanden.

De ambulante verslavingszorg kan u naar een kliniek doorsturen. U kunt zich ook zelf aanmelden.

Er zijn ook zelfhulporganisaties voor verslaafden. Een bekend voorbeeld is de AA (Anonieme Alcoholisten Nederland).

Dagelijks leven

Hoe kan ik een verslaafde helpen?

U kunt iemand die verslaafd is niet dwingen om hulp te zoeken. Stoppen met een verslaving kan namelijk alleen als de verslaafde het echt wil. Toch kunt u als partner, ouder of vriend iets doen. Maak duidelijk wat de gevolgen van zijn verslaving zijn als hij niet stopt. Enkele tips:

• Zorg dat u veel weet over de verslaving voor u het gesprek begint. Zeg duidelijk dat het nooit te laat is om te stoppen.
• Toon begrip en vertel de verslaafde dat u hem wilt helpen. Maak wel duidelijk dat u de verslaving zelf niet accepteert. U helpt alleen bij het vinden van een oplossing.
• Zorg dat er een goede sfeer heerst rond het stoppen. Verwijt de verslaafde niks, geef hem niet de schuld van mislukkingen en maak geen ruzie.
• Los de problemen van de verslaafde niet op (afspraken niet nakomen, niet gaan werken, schulden, enzovoort). Hij moet zelf de nadelen van zijn verslaving zien. Zolang u alles voor hem oplost, zal hij niet snel stoppen. De verslaving heeft dan alleen voordelen!
• Praat met iemand over de problemen die u hebt met uw partner, kind of vriend. U zult merken dat u niet de enige bent met een drinkende of gokverslaafde partner of een drugverslaafd kind.

In Nederland zijn verschillende organisaties met zelfhulpgroepen voor partners of familieleden van verslaafden. Bij zo'n zelfhulpgroep kunt u praten met lotgenoten. U helpt elkaar en kunt van elkaar leren.
Bekende zelfhulpgroepen zijn Alateen / Al-Anon ACA (partner- en familiegroep van de Anonieme Alcoholisten) en de Stichting Anonieme Gokkers en Omgeving Gokkers. Instellingen voor ambulante verslavingszorg en ontwenningsklinieken hebben ook partnergroepen en oudergroepen.

Informatie en contact

Patiënten- en belangenorganisaties verslaving

Vragen over verslaving kunt u stellen aan verschillende organisaties:

• Vereniging GGZ Nederland heeft informatie over ambulante verslavingszorg.
• Trimbos-instituut heeft algemene informatie over verslaving en verschillende soorten drugs.
• Platform Vrijwilligersorganisaties Alcohol- en Drugspreventie heeft informatie over het voorkómen van verslaving.
• Landelijke Stichting Ouders van Druggebruikers helpt ouders en familie van druggebruikers.
• Stichting Anonieme Gokkers en Omgeving Gokkers helpt gokverslaafden en hun familie.
• Anonieme Alcoholisten Nederland: zelfhulp voor alcoholisten.
• Alateen / Al-Anon ACA: voor familie van alcoholisten.